لکونیشیا به سفیدشدن بخشی یا همه ناخن گفته میشود و میتواند از صفحه، ماتریکس یا بستر ناخن منشأ بگیرد. لکههای کوچک سفید اغلب با ضربههای خفیف مرتبطاند و بهتنهایی نشانه کمبود کلسیم نیستند. سفیدی گسترده یا تغییر همزمان چند ناخن باید در کنار علائم دیگر توسط پزشک بررسی شود.
نشانههای هشدار؛ مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید
- سفیدی که با فشار محو میشود و با رشد ناخن حرکت نمیکند.
- خطوط سفید عرضی در چند ناخن بهطور همزمان.
- سفیدی وسیع و ناگهانی در همه ناخنها.
- سفیدی همراه با تورم، خستگی، تنگی نفس، زردی یا کاهش وزن.
- سفیدی همراه با ضخیمشدگی و تغییر شکل ناخن.
- سابقه تماس شغلی با فلزات سنگین یا مواد شیمیایی همراه با خطوط عرضی سفید.
سه نوع سفیدی که با هم اشتباه میشوند
| لکونیشیای واقعی | منشا آن ماتریکس است. سلولهای ناخن ناقص شاخی میشوند و نور را پخش میکنند. این سفیدی داخل صفحه ناخن است، با فشار محو نمیشود و با رشد ناخن به سمت جلو حرکت میکند. |
|---|---|
| لکونیشیای ظاهری | صفحه ناخن سالم است و سفیدی از تغییر بستر زیر آن میآید. با فشار روی ناخن رنگ آن محو میشود و با رشد ناخن جابهجا نمیشود. این نوع بیشترین ارتباط را با بیماریهای داخلی دارد. |
| لکونیشیای کاذب | سفیدی روی سطح صفحه است و از بیرون آمده: عفونت قارچی سفید سطحی، یا دانه دانه شدن کراتین پس از استفاده طولانی از لاک. با تراش بسیار سطحی برداشته میشود. |
نقطههای سفید کوچک: شایعترین حالت
نقطههای سفید کوچک و پراکنده، که به آنها لکونیشیای نقطهای گفته میشود، شایعترین شکل سفیدی ناخناند و در کودکان و نوجوانان بسیار رایج. علت آنها ضربههای کوچک و مکرر به ماتریکس ناخن است: کوبیده شدن انگشت، فشار به کوتیکول، عقب راندن خشن کوتیکول، جویدن ناخن یا حتی مانیکور معمولی. آسیب چند هفته پیش رخ داده و امروز به شکل نقطه سفید در وسط صفحه دیده میشود. این نقطهها با رشد ناخن جلو میآیند و در نهایت کوتاه میشوند و از بین میروند. هیچ درمانی لازم ندارند.
الگوهایی که معنای پزشکی دارند
| خطوط عرضی سفید در چند ناخن (خطوط میس) | خطوط سفید عرضی که کل عرض ناخن را میگیرند و با رشد ناخن جلو میآیند. با مسمومیت با آرسنیک یا تالیم، شیمی درمانی و بیماری شدید مرتبط دانسته شدهاند. نیازمند بررسی پزشکی. |
|---|---|
| خطوط سفید جفتی که با فشار محو میشوند (خطوط مورکه) | دو خط سفید موازی روی چند ناخن که با فشار محو میشوند و با رشد ناخن حرکت نمیکنند. با پایین بودن آلبومین خون مرتبطاند و پس از اصلاح آن ناپدید میشوند. |
| ناخن سفید با نوار صورتی باریک در انتها (ناخن تری) | بیشتر سطح ناخن سفید و کدر است و فقط یک تا دو میلیمتر انتهایی صورتی میماند. با سیروز کبدی، نارسایی قلبی و دیابت گزارش شده است. |
| ناخن نیمه سفید نیمه قهوهای (ناخن لیندزی) | بخش نزدیک به ریشه سفید و بخش انتهایی قهوهای مایل به قرمز است. با بیماری مزمن کلیه مرتبط دانسته میشود. |
| سفیدی کامل همه ناخنها | میتواند ارثی و مادرزادی باشد یا در بیماریهای سیستمیک دیده شود. نیازمند ارزیابی پزشکی. |
دو آزمون ساده که در مرکز انجام میشود
- آزمون فشار: با انگشت روی صفحه ناخن فشار میدهیم. اگر سفیدی محو شد، منشا آن بستر ناخن است، یعنی لکونیشیای ظاهری. اگر محو نشد، سفیدی داخل صفحه است.
- آزمون زمان: چند هفته بعد دوباره نگاه میکنیم. اگر سفیدی همراه ناخن به جلو آمده باشد، در صفحه است و از ماتریکس آمده. اگر سر جای خود مانده باشد، به بستر مربوط است.
- این دو آزمون ساده، بیشترین کمک را به تفکیک یک نکته بیاهمیت از یک نشانه پزشکی میکنند.
چه زمانی باید نگران بود
- سفیدی همزمان در چند ناخن، به ویژه اگر ناگهانی ظاهر شده باشد.
- سفیدی که با فشار محو میشود و با رشد ناخن جابهجا نمیشود.
- خطوط سفید عرضی که کل عرض چند ناخن را میگیرند.
- سفیدی همراه با علائم عمومی مانند خستگی، تورم، تنگی نفس یا زردی.
- سفیدی همراه با تغییر شکل، ضخیم شدن یا جدا شدن ناخن، که میتواند عفونت قارچی سطحی باشد.
- سفیدی کامل ناخنها از کودکی، که ممکن است ارثی باشد و ارزیابی میخواهد.
موارد مشابه؛ چه چیزهایی ممکن است با آن اشتباه شوند؟
- لونولا (هلال ماه): بخش سفید ثابت در قاعده ناخن که بخشی از آناتومی طبیعی است و با رشد ناخن جابهجا نمیشود.
- عفونت قارچی سفید سطحی: لکههای گچی روی سطح که با تراش سطحی پودر میشوند؛ نیازمند آزمایش.
- دانه دانه شدن کراتین: سفیدی سطحی و خشن پس از استفاده طولانی از لاک؛ با دوره استراحت از لاک برطرف میشود.
- اونیکولیز: سفیدی ناشی از هوای زیر ناخن جداشده؛ مرز مشخص دارد و از لبه آزاد شروع میشود.
- خطوط بو: شیار عرضی فرورفته و قابل لمس، نه صرفاً تغییر رنگ سفید.
- ناخن تری و ناخن لیندزی: سفیدی ظاهری از بستر که با فشار محو میشود و ارتباط سیستمیک دارد.
چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
لکونیشیای نقطهای نیازی به ارجاع ندارد و با آموزش مدیریت میشود. اما سفیدی که با فشار محو میشود، خطوط سفید عرضی در چند ناخن، یا سفیدی وسیع و ناگهانی باید نزد پزشک بررسی شود؛ این الگوها با بیماری کبد، کلیه، پایین بودن آلبومین خون و برخی مسمومیتها مرتبط دانسته شدهاند و ارزیابی آنها به شرح حال و آزمایش خون نیاز دارد. اگر سفیدی سطحی و گچی باشد و با تراش برداشته شود، احتمال عفونت قارچی سفید سطحی مطرح است و آزمایش میکولوژی و تصمیم دارویی با پزشک است. پودولوژیست نوع سفیدی را تفکیک میکند، مستند میکند و در الگوهای هشدار، ارجاع میدهد.
مراقبت خانگی
- نقطههای سفید کوچک نیازی به درمان ندارند؛ با رشد ناخن از بین میروند.
- کوتیکول را با فشار عقب نرانید و آن را نبرید؛ همین کار یکی از علل نقطههای سفید است.
- ناخن را نجوید و از آن بهعنوان ابزار استفاده نکنید.
- بین دورههای لاک، چند هفته به ناخن استراحت بدهید.
- سطح ناخن را برای پاک کردن سفیدی بافر نزنید؛ این کار صفحه را نازک و آسیبپذیر میکند.
- روغن نفوذکننده ناخن را روی صفحه و چینهای اطراف بمالید.
- اگر سفیدی ناگهان در چند ناخن ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید.
پیشگیری
- پرهیز از دستکاری و برش کوتیکول در مانیکور و پدیکور.
- پرهیز از ضربههای مکرر به نوک انگشتان و ترک عادت جویدن ناخن.
- فاصله گذاشتن بین دورههای لاک و ژل.
- استفاده از ابزار تمیز و بدون فشار در مراقبت از ناخن.
- پیگیری بیماریهای زمینهای کبد، کلیه و تغذیه زیر نظر پزشک.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 4 قسمت است: پروتکل تفکیک در جلسه، آنچه انجام میدهید و آنچه انجام نمیدهید، بیمار دیابتی یا تحت درمان ضدانعقاد، نقطه توقف.
دسترسی هنرجویان مطابق شرایط دوره فعال میشود.پرسشهای پرتکرار
لکه سفید روی ناخن نشانه کمبود چیست؟
معمولاً نشانه هیچ کمبودی نیست. نقطههای سفید کوچک تقریبا همیشه از ضربههای ریز به ریشه ناخن ایجاد میشوند، مثلا هنگام عقب راندن کوتیکول یا برخورد انگشت. باور مربوط به کمبود کلسیم نادرست است؛ کلسیم کمتر از یک دهم درصد ترکیب ناخن است و نقش ساختاری ندارد.
لکه سفید ناخن کی از بین میرود؟
با رشد ناخن به سمت جلو حرکت میکند و وقتی به لبه آزاد رسید، با کوتاه کردن ناخن حذف میشود. در ناخن دست معمولاً چند ماه و در ناخن پا میتواند تا یک سال طول بکشد. هیچ کرم، مکمل یا درمانی این روند را تسریع نمیکند.
سفید شدن کل ناخن یعنی چه؟
این حالت با نقطههای سفید کوچک فرق دارد و باید بررسی شود. اگر سفیدی با فشار انگشت محو شود و با رشد ناخن جابهجا نشود، منشا آن بستر ناخن است و میتواند با بیماری کبد، کلیه یا پایین بودن آلبومین خون مرتبط باشد. در این حالت مراجعه به پزشک و آزمایش خون لازم است.
لکه سفید ناخن قارچ است؟
میتواند باشد. عفونت قارچی سفید سطحی، لکههای سفید گچی روی سطح ناخن ایجاد میکند که با تراش بسیار سطحی پودر میشوند و برداشته میشوند. تفاوت آن با لکه سفید معمولی همین است. تشخیص قطعی با آزمایش میکولوژی است و درمان دارویی را پزشک تعیین میکند.
منابع
- Grossman M, Scher RK. Leukonychia. Review and classification. Int J Dermatol. 1990;29(8):535-541.
- Iorizzo M, Starace M, Pasch MC. Leukonychia: what can white nails tell us? Am J Clin Dermatol. 2022;23(2):177-193.
- Pitukweerakul S, Pilla S. Terry's Nails and Lindsay's Nails: Two Nail Abnormalities in Chronic Systemic Diseases. J Gen Intern Med. 2016;31(8):970.
- Muehrcke RC. The finger-nails in chronic hypoalbuminaemia; a new physical sign. Br Med J. 1956;1(4979):1327-1328.
- Baran R, de Berker DAR, Holzberg M, Piraccini BM, Richert B, Thomas L (eds). Baran and Dawber's Diseases of the Nails and their Management. 5th ed. Wiley-Blackwell; 2019.