لکههای سفید ناخن (لکونیشیا)
لکههای سفید کوچک روی ناخن تقریباً همیشه از ضربههای ریز به ریشه ناخن ایجاد میشوند و نشانه کمبود کلسیم نیستند. با رشد ناخن جلو میآیند و از بین میروند. اما سفیدی وسیع که با فشار محو میشود یا خطوط عرضی سفید در چند ناخن، بررسی پزشکی لازم دارد.
تشخیص و درمان دارویی بر عهدهٔ پزشک است؛ بخش مکانیکی مراقبت کار پودولوژیست است.
این صفحه آموزشی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمیگیرد.
لکونیشیا یعنی سفید شدن ناخن، و سه نوع کاملاً متفاوت دارد: سفیدی ساخته شده در ماتریکس، سفیدی ناشی از تغییر بستر ناخن، و سفیدی سطحی روی صفحه. نقطههای سفید کوچک و پراکنده تقریباً همیشه از ضربههای ریز به ریشه ناخن هستند و ربطی به کمبود کلسیم ندارند. اما سفیدی وسیع یا خطوط عرضی سفید در چند ناخن میتواند نشانه بیماری داخلی باشد و باید نزد پزشک بررسی شود.
سه نوع سفیدی که با هم اشتباه میشوند
| لکونیشیای واقعی | منشأ آن ماتریکس است. سلولهای ناخن ناقص شاخی میشوند و نور را پخش میکنند. این سفیدی داخل صفحه ناخن است، با فشار محو نمیشود و با رشد ناخن به سمت جلو حرکت میکند. |
|---|---|
| لکونیشیای ظاهری | صفحه ناخن سالم است و سفیدی از تغییر بستر زیر آن میآید. با فشار روی ناخن رنگ آن محو میشود و با رشد ناخن جابه جا نمیشود. این نوع بیشترین ارتباط را با بیماریهای داخلی دارد. |
| لکونیشیای کاذب | سفیدی روی سطح صفحه است و از بیرون آمده: عفونت قارچی سفید سطحی، یا دانه دانه شدن کراتین پس از استفاده طولانی از لاک. با تراش بسیار سطحی برداشته میشود. |
نقطههای سفید کوچک: شایع ترین حالت
نقطههای سفید کوچک و پراکنده، که به آنها لکونیشیای نقطهای گفته میشود، شایع ترین شکل سفیدی ناخن اند و در کودکان و نوجوانان بسیار رایج. علت آنها ضربههای کوچک و مکرر به ماتریکس ناخن است: کوبیده شدن انگشت، فشار به کوتیکول، عقب راندن خشن کوتیکول، جویدن ناخن یا حتی مانیکور معمولی. آسیب چند هفته پیش رخ داده و امروز به شکل نقطه سفید در وسط صفحه دیده میشود. این نقطهها با رشد ناخن جلو میآیند و در نهایت کوتاه میشوند و از بین میروند. هیچ درمانی لازم ندارند.
الگوهایی که معنای پزشکی دارند
| خطوط عرضی سفید در چند ناخن (خطوط میس) | خطوط سفید عرضی که کل عرض ناخن را میگیرند و با رشد ناخن جلو میآیند. با مسمومیت با آرسنیک یا تالیم، شیمی درمانی و بیماری شدید مرتبط دانسته شدهاند. نیازمند بررسی پزشکی. |
|---|---|
| خطوط سفید جفتی که با فشار محو میشوند (خطوط مورکه) | دو خط سفید موازی روی چند ناخن که با فشار محو میشوند و با رشد ناخن حرکت نمیکنند. با پایین بودن آلبومین خون مرتبط اند و پس از اصلاح آن ناپدید میشوند. |
| ناخن سفید با نوار صورتی باریک در انتها (ناخن تری) | بیشتر سطح ناخن سفید و کدر است و فقط یک تا دو میلی متر انتهایی صورتی میماند. با سیروز کبدی، نارسایی قلبی و دیابت گزارش شده است. |
| ناخن نیمه سفید نیمه قهوهای (ناخن لیندزی) | بخش نزدیک به ریشه سفید و بخش انتهایی قهوهای مایل به قرمز است. با بیماری مزمن کلیه مرتبط دانسته میشود. |
| سفیدی کامل همه ناخنها | میتواند ارثی و مادرزادی باشد یا در بیماریهای سیستمیک دیده شود. نیازمند ارزیابی پزشکی. |
دو آزمون ساده که در مرکز انجام میشود
- آزمون فشار: با انگشت روی صفحه ناخن فشار میدهیم. اگر سفیدی محو شد، منشأ آن بستر ناخن است، یعنی لکونیشیای ظاهری. اگر محو نشد، سفیدی داخل صفحه است.
- آزمون زمان: چند هفته بعد دوباره نگاه میکنیم. اگر سفیدی همراه ناخن به جلو آمده باشد، در صفحه است و از ماتریکس آمده. اگر سر جای خود مانده باشد، به بستر مربوط است.
- این دو آزمون ساده، بیشترین کمک را به تفکیک یک نکته بی اهمیت از یک نشانه پزشکی میکنند.
چه زمانی باید نگران بود
- سفیدی همزمان در چند ناخن، به ویژه اگر ناگهانی ظاهر شده باشد.
- سفیدی که با فشار محو میشود و با رشد ناخن جابه جا نمیشود.
- خطوط سفید عرضی که کل عرض چند ناخن را میگیرند.
- سفیدی همراه با علائم عمومی مانند خستگی، تورم، تنگی نفس یا زردی.
- سفیدی همراه با تغییر شکل، ضخیم شدن یا جدا شدن ناخن، که میتواند عفونت قارچی سطحی باشد.
- سفیدی کامل ناخنها از کودکی، که ممکن است ارثی باشد و ارزیابی میخواهد.
نشانههای هشدار — همین امروز به پزشک مراجعه کنید
- سفیدی که با فشار محو میشود و با رشد ناخن حرکت نمیکند.
- خطوط سفید عرضی در چند ناخن به طور همزمان.
- سفیدی وسیع و ناگهانی در همه ناخنها.
- سفیدی همراه با تورم، خستگی، تنگی نفس، زردی یا کاهش وزن.
- سفیدی همراه با ضخیم شدگی و تغییر شکل ناخن.
- سابقه تماس شغلی با فلزات سنگین یا مواد شیمیایی همراه با خطوط عرضی سفید.
تشخیص افتراقی — با چه چیزی اشتباه میشود
- لونولا (هلال ماه): بخش سفید ثابت در قاعده ناخن که بخشی از آناتومی طبیعی است و با رشد ناخن جابه جا نمیشود.
- عفونت قارچی سفید سطحی: لکههای گچی روی سطح که با تراش سطحی پودر میشوند؛ نیازمند آزمایش.
- دانه دانه شدن کراتین: سفیدی سطحی و خشن پس از استفاده طولانی از لاک؛ با دوره استراحت از لاک برطرف میشود.
- اونیکولیز: سفیدی ناشی از هوای زیر ناخن جداشده؛ مرز مشخص دارد و از لبه آزاد شروع میشود.
- خطوط بو: شیار عرضی فرورفته و قابل لمس، نه صرفاً تغییر رنگ سفید.
- ناخن تری و ناخن لیندزی: سفیدی ظاهری از بستر که با فشار محو میشود و ارتباط سیستمیک دارد.
ارجاع — به چه کسی و چرا
لکونیشیای نقطهای نیازی به ارجاع ندارد و با آموزش مدیریت میشود. اما سفیدی که با فشار محو میشود، خطوط سفید عرضی در چند ناخن، یا سفیدی وسیع و ناگهانی باید نزد پزشک بررسی شود؛ این الگوها با بیماری کبد، کلیه، پایین بودن آلبومین خون و برخی مسمومیتها مرتبط دانسته شدهاند و ارزیابی آنها به شرح حال و آزمایش خون نیاز دارد. اگر سفیدی سطحی و گچی باشد و با تراش برداشته شود، احتمال عفونت قارچی سفید سطحی مطرح است و آزمایش میکولوژی و تصمیم دارویی با پزشک است. پودولوژیست نوع سفیدی را تفکیک میکند، مستند میکند و در الگوهای هشدار، ارجاع میدهد.
مراقبت خانگی
- نقطههای سفید کوچک نیازی به درمان ندارند؛ با رشد ناخن از بین میروند.
- کوتیکول را با فشار عقب نرانید و آن را نبرید؛ همین کار یکی از علل نقطههای سفید است.
- ناخن را نجوید و از آن به عنوان ابزار استفاده نکنید.
- بین دورههای لاک، چند هفته به ناخن استراحت بدهید.
- سطح ناخن را برای پاک کردن سفیدی بافر نزنید؛ این کار صفحه را نازک و آسیب پذیر میکند.
- روغن نفوذکننده ناخن را روی صفحه و چینهای اطراف بمالید.
- اگر سفیدی ناگهان در چند ناخن ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید.
پیشگیری
- پرهیز از دستکاری و برش کوتیکول در مانیکور و پدیکور.
- پرهیز از ضربههای مکرر به نوک انگشتان و ترک عادت جویدن ناخن.
- فاصله گذاشتن بین دورههای لاک و ژل.
- استفاده از ابزار تمیز و بدون فشار در مراقبت از ناخن.
- پیگیری بیماریهای زمینهای کبد، کلیه و تغذیه زیر نظر پزشک.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 4 قسمت است: پروتکل تفکیک در جلسه، آنچه انجام میدهید و آنچه انجام نمیدهید، بیمار دیابتی یا تحت درمان ضدانعقاد، نقطه توقف.
برای دانشآموختگان دوره رایگان است.پرسشهای پرتکرار
لکه سفید روی ناخن نشانه کمبود چیست؟
معمولاً نشانه هیچ کمبودی نیست. نقطههای سفید کوچک تقریباً همیشه از ضربههای ریز به ریشه ناخن ایجاد میشوند، مثلاً هنگام عقب راندن کوتیکول یا برخورد انگشت. باور مربوط به کمبود کلسیم نادرست است؛ کلسیم کمتر از یک دهم درصد ترکیب ناخن است و نقش ساختاری ندارد.
لکه سفید ناخن کی از بین میرود؟
با رشد ناخن به سمت جلو حرکت میکند و وقتی به لبه آزاد رسید، با کوتاه کردن ناخن حذف میشود. در ناخن دست معمولاً چند ماه و در ناخن پا میتواند تا یک سال طول بکشد. هیچ کرم، مکمل یا درمانی این روند را تسریع نمیکند.
سفید شدن کل ناخن یعنی چه؟
این حالت با نقطههای سفید کوچک فرق دارد و باید بررسی شود. اگر سفیدی با فشار انگشت محو شود و با رشد ناخن جابه جا نشود، منشأ آن بستر ناخن است و میتواند با بیماری کبد، کلیه یا پایین بودن آلبومین خون مرتبط باشد. در این حالت مراجعه به پزشک و آزمایش خون لازم است.
لکه سفید ناخن قارچ است؟
میتواند باشد. عفونت قارچی سفید سطحی، لکههای سفید گچی روی سطح ناخن ایجاد میکند که با تراش بسیار سطحی پودر میشوند و برداشته میشوند. تفاوت آن با لکه سفید معمولی همین است. تشخیص قطعی با آزمایش میکولوژی است و درمان دارویی را پزشک تعیین میکند.
- تاریخ انتشار
- آخرین بهروزرسانی
- آخرین بازنگری
- — مهشید حسینی
منابع
- Grossman M, Scher RK. Leukonychia. Review and classification. Int J Dermatol. 1990;29(8):535-541.
- Iorizzo M, Starace M, Pasch MC. Leukonychia: what can white nails tell us? Am J Clin Dermatol. 2022;23(2):177-193.
- Pitukweerakul S, Pilla S. Terry's Nails and Lindsay's Nails: Two Nail Abnormalities in Chronic Systemic Diseases. J Gen Intern Med. 2016;31(8):970.
- Muehrcke RC. The finger-nails in chronic hypoalbuminaemia; a new physical sign. Br Med J. 1956;1(4979):1327-1328.
- Baran R, de Berker DAR, Holzberg M, Piraccini BM, Richert B, Thomas L (eds). Baran and Dawber's Diseases of the Nails and their Management. 5th ed. Wiley-Blackwell; 2019.