برنامههای مراقبت خانگی
برنامه مراقبت خانگی پا شامل شستوشو با آب ولرم و خشک کردن کامل لای انگشتان، مرطوبکننده روی کف و پاشنه، کوتاه کردن صاف ناخن و تعویض روزانه جوراب است. کرم هرگز لای انگشتان زده نمیشود و هر برنامه باید کوتاه، مکتوب و دارای تاریخ بازبینی باشد.
ارزیابی و مراقبت این عارضه در همین مرکز انجام میشود.
این صفحه آموزشی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمیگیرد.
آنچه بین دو جلسه اتفاق میافتد، بیش از خود جلسه نتیجه را تعیین میکند. این صفحه برنامههای مراقبت خانگی را بر اساس عارضه سازمان میدهد: چه چیزی، کجا، چند بار، چه مدت و چه علائمی یعنی برنامه را قطع کن و تماس بگیر.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 4 قسمت است: چگونه برنامه بنویسیم که اجرا شود، برنامه پس از هر پروتکل، پایبندی: چه چیزی واقعا کار میکند، بازبینی برنامه.
برای دانشآموختگان دوره رایگان است.نشانههای هشدار: همین امروز به پزشک مراجعه کنید
- سوزش یا قرمزی پس از استفاده از فرآورده.
- زخم جدید در محل استفاده.
- ترشح یا بوی بد.
- درد جدیدی که با برنامه بهتر نمیشود.
- بیمار دیابتی با هر تغییر رنگ یا تاول.
تشخیص افتراقی: با چه چیزی اشتباه گرفته میشود
- توصیه شفاهی: در هفته دوم فراموش میشود و قابل ارزیابی نیست.
- برنامه چند قلمی پیچیده: پایبندی پایین دارد و نتیجه آن با برنامه ساده تفاوتی ندارد.
- درمان دارویی: کار پزشک است و برنامه خانگی جایگزین آن نیست.
- مراقبت زخم خانگی: در زخم باز، خودمراقبتی جای ویزیت پزشک را نمیگیرد.
ارجاع: به چه کسی و چرا
برنامه خانگی، مراقبت مکانیکی و پوستی را پوشش میدهد و درمان دارویی را نه. عفونت قارچی ناخن، درماتیت مقاوم، پسوریازیس و هر زخم باز نیازمند ویزیت پزشک است و برنامه خانگی در کنار آن ادامه مییابد، نه به جای آن. در بیمار دیابتی، هر یافته جدید پیش از تغییر برنامه گزارش میشود؛ خودتنظیمی برنامه در پای بیحس، شایعترین راه رسیدن به یک زخم پنهان است.
مراقبت خانگی
- برگه برنامه را جایی بگذارید که هر شب میبینید.
- فرآورده را در محل استفاده نگه دارید، نه در کمد.
- کارها را به یک عادت موجود گره بزنید.
- برگه را در جلسه بعد همراه بیاورید.
- اگر چیزی اجرا نشد، آن را بگویید؛ برنامه اصلاح میشود.
پیشگیری
- پایبندی به همان چند کار ساده، که بیشترین اثر را دارد.
- کفش مناسب و چرخاندن آن.
- کوتاه کردن صاف ناخن.
- مراجعه منظم، پیش از بازگشت درد.
پرسشهای پرتکرار
چرا نباید لای انگشتانم کرم بزنم
چون آن ناحیه به طور طبیعی تهویه کمی دارد و رطوبت در آن حبس میشود. پوست خیس مانده سفید، نرم و شکننده میشود و همان جا نقطه شروع ماسراسیون، قارچ و گاهی عفونت باکتریایی است. کرم روی کف و پاشنه میرود و لای انگشتان باید خشک بماند؛ اگر آن ناحیه مشکل دارد، فرآورده آن متفاوت است.
خیساندن پا در آب داغ خوب است
برای پوست پا خیر. خیساندن طولانی، لایه شاخی را بیش از حد نرم میکند و پس از خشک شدن، پوست شکنندهتر از قبل میشود. در فردی که حس پایش کم شده، آب داغ خطر سوختگی هم دارد. شستوشوی کوتاه با آب ولرم، خشک کردن کامل و سپس مرطوبکننده، کاری است که واقعا کمک میکند.
چند وقت باید برنامه را ادامه دهم
تا تاریخ بازبینی که روی برگه نوشته شده، معمولا ۴ تا ۸ هفته. در جلسه بعد نتیجه ارزیابی و برنامه اصلاح میشود. مراقبت پایه، یعنی خشک کردن لای انگشتان، مرطوبکننده روی کف و کوتاه کردن صاف ناخن، پایانی ندارد و بخشی از روال روزانه میماند.
اگر نتوانستم برنامه را کامل انجام دهم چه کنم
آن را بگویید. برنامهای که اجرا نمیشود باید کوتاهتر شود، نه اینکه با قلم جدیدی سنگینتر شود. علت اجرا نشدن معمولا زمان، هزینه یا دسترسی است و همه اینها قابل حلاند. اطلاعات درست درباره آنچه واقعا انجام شده، برای تصمیم جلسه بعد از هر چیز دیگری مهمتر است.
- تاریخ انتشار
- آخرین بهروزرسانی
- آخرین بازنگری
- — مهشید حسینی
منابع
- NICE guideline NG19, Diabetic foot problems: prevention and management
- Parker J et al. Effectiveness of patient self-management education on foot care. Journal of Wound Care
- International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF), Guidelines on prevention, 2023