پدیکور پزشکی: پروتکل کامل
پدیکور پزشکی مراقبت ساختارمند از پوست و ناخن پاست که با ارزیابی بالینی آغاز میشود، بافت شاخی اضافه را با ابزار استریل پیرایش میکند و فشار سازنده ضایعه را کاهش میدهد. برخلاف پدیکور آرایشی، بافت زنده بریده نمیشود و هر یافته خارج از محدوده به پزشک ارجاع میشود.
ارزیابی و مراقبت این عارضه در همین مرکز انجام میشود.
این صفحه آموزشی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمیگیرد.
پدیکور پزشکی، پروتکل پایه این مرکز است: ارزیابی ساختاری و عروقی پا، پیرایش کنترلشده بافت شاخی، پاکسازی شیارهای کناری و اصلاح لبه ناخن، با ابزار استریل و بدون هیچ مداخله برنده در بافت زنده. این صفحه ترتیب کامل جلسه، انتخاب ابزار، نقاط توقف و تفاوت آن با پدیکور آرایشی را برای اعضا شرح میدهد.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 7 قسمت است: آمادهسازی پیش از ورود مراجع، ارزیابی، پیش از هر ابزاری، توالی کار، انتخاب ابزار، تنظیم پروتکل بر اساس ریسک، نقطه توقف، ثبت پرونده.
برای دانشآموختگان دوره رایگان است.نشانههای هشدار: همین امروز به پزشک مراجعه کنید
- زخم باز یا نقطه سیاه در کف پای بیمار دیابتی.
- قرمزی گسترشیابنده، گرمی و تورم انگشت یا پشت پا.
- درد پا در حالت استراحت یا شب هنگام همراه با پوست سرد.
- ضایعه رنگی یا زخم مقاومی که هفتهها بهبود نیافته.
- بوی بد همراه با ترشح از زیر ناخن یا لای انگشتان.
تشخیص افتراقی: با چه چیزی اشتباه گرفته میشود
- پدیکور آرایشی: هدف ظاهر است، ارزیابی عروقی و حسی ندارد و اغلب با لگن آب مشترک و ابزار غیراستریل انجام میشود.
- درمان زخم پا: کار تیم پزشکی است و در جلسه پدیکور انجام نمیشود.
- جراحی کوچک ناخن: برداشتن گوهای، فنل و لیزر ماتریکس، همگی اقدام پزشکی هستند.
- ماساژ و اسپا: خدمت رفاهی است و جای ارزیابی بالینی را نمیگیرد.
ارجاع: به چه کسی و چرا
هر یافتهای که از مرز مراقبت مکانیکی عبور کند ارجاع میشود: زخم باز، عفونت، بافت گرانوله، ضایعه رنگی مشکوک و نبض غیرقابل لمس. مسیر ارجاع بسته به یافته متفاوت است: پزشک عمومی و تیم پای دیابتی برای زخم و عفونت، جراح عروق برای نبض غیرقابل لمس و درد استراحت، متخصص پوست برای ضایعه رنگی یا ضایعه مقاوم، و ارتوپد برای بدشکلی ساختاری دردناک. تا زمان ویزیت پزشک، مراقبت مکانیکی محدود و بیخطر ادامه مییابد و هرگز جایگزین آن ویزیت نمیشود.
مراقبت خانگی
- ناخنها را صاف و هم تراز نوک انگشت کوتاه کنید و گوشهها را نکنید.
- هر شب کف و پاشنه را کرم بزنید و لای انگشتان را خشک نگه دارید.
- روزی یک بار کف پا را نگاه کنید؛ اگر خم شدن سخت است، از آینه یا کمک دیگری استفاده کنید.
- کفش را پیش از پوشیدن با دست بررسی کنید تا جسم خارجی داخل آن نباشد.
- جوراب نخی یا مخصوص ورزش بپوشید و روزانه عوض کنید.
- هر تغییر رنگ، زخم یا دردی را پیش از جلسه بعدی گزارش کنید.
پیشگیری
- فاصله مراجعه منظم، متناسب با سرعت بازسازی بافت شاخی شما.
- کفش با جعبه انگشتی پهن و کف سفت که پاشنه را ثابت نگه دارد.
- کنترل تعریق پا و تعویض روزانه جوراب.
- اصلاح عادت کوتاه کردن گرد ناخن، که شایعترین علت ناخن فرورفته است.
- کنترل قند خون و وزن، که مستقیم روی پوست پا اثر میگذارد.
پرسشهای پرتکرار
پدیکور پزشکی با پدیکور معمولی چه فرقی دارد
هدف فرق میکند. پدیکور معمولی ظاهر پا را مرتب میکند؛ پدیکور پزشکی ابتدا علت مکانیکی ضایعه را پیدا میکند و سپس فشار را کم میکند. در پدیکور پزشکی شرح حال گرفته میشود، نبض و حس پا در صورت لزوم بررسی میشود، ابزار استریل و یکبارمصرف است، لگن آب مشترک وجود ندارد و در پایان یک برنامه مراقبت خانگی داده میشود.
پدیکور پزشکی درد دارد
در حالت عادی خیر. کار روی بافت شاخی مرده انجام میشود و بافت زنده بریده نمیشود، بنابراین بیحسی لازم نیست. اگر ضایعه ملتهب یا عفونی باشد ممکن است ناحیه حساس باشد؛ در آن حالت کار محدود میشود و مراجع به پزشک ارجاع داده میشود. درد شدید حین کار یعنی چیزی درست نیست و باید متوقف شد.
هر چند وقت یک بار باید مراجعه کنم
به سرعت بازسازی بافت شاخی و وضعیت زمینهای شما بستگی دارد. برای فرد سالم معمولا هر ۶ تا ۱۰ هفته کافی است. در دیابت، نارسایی وریدی، ناخن ضخیم یا سابقه ناخن فرورفته، فاصله کوتاهتر و در حدود ۴ تا ۸ هفته تعیین میشود. فاصله دقیق در پایان هر جلسه و بر اساس یافتههای همان جلسه مشخص میشود.
من دیابت دارم؛ میتوانم پدیکور پزشکی انجام دهم
بله و در واقع مراقبت منظم پا برای شما پیشگیری است نه زیبایی. اما پروتکل تغییر میکند: پیش از هر کاری نبض و حس محافظتی بررسی و ثبت میشود، از فرآورده کراتولیتیک اسیدی استفاده نمیشود، هیچ برشی انجام نمیشود و فاصله مراجعه کوتاهتر است. اگر زخم باز، قرمزی یا ترشح وجود داشته باشد، جلسه انجام نمیشود و همان روز ارجاع داده میشوید.
آیا در جلسه ناخن فرورفته من برداشته میشود
لبه فرورفته و خرده ناخن قابل رویت در شیار پاک میشود و لبه ناخن صاف میشود تا فشار برداشته شود. اما برداشتن گوهای گوشه ناخن، بیحسی و هر برشی در بافت زنده اقدام پزشکی است و در این مرکز انجام نمیشود. اگر چرک، تب یا بافت گرانوله وجود داشته باشد، همان جلسه به پزشک ارجاع داده میشوید.
- تاریخ انتشار
- آخرین بهروزرسانی
- آخرین بازنگری
- — مهشید حسینی
منابع
- International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF), Guidelines on the prevention of foot ulcers in persons with diabetes, 2023
- NICE guideline NG19, Diabetic foot problems: prevention and management
- Baran R, Dawber R. Diseases of the Nails and their Management, 5th edition, Wiley-Blackwell