در دیابت، مراقبت از پا بخشی از برنامه سلامت و پیشگیری از آسیب است. این صفحه محدودیت خدمات غیرپزشکی، پرسشهای بررسی اولیه، شرایط توقف کامل کار و مسیر ارجاع را توضیح میدهد. زخم، عفونت، کاهش خونرسانی و تغییرات حاد فقط باید توسط تیم پزشکی مدیریت شوند.
نشانههای هشدار؛ مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید
- هر زخم باز، در هر اندازه.
- نقطه سیاه یا نرمی زیر پینه.
- پای گرم، متورم و قرمز در فرد نوروپاتیک.
- درد استراحت یا پوست سرد و رنگ پریده.
- تب، لرز یا افزایش ناگهانی قند خون بدون علت.
- بوی بد یا ترشح از لای انگشتان یا زیر ناخن.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 6 قسمت است: ارزیابی الزامی در هر جلسه، پیرایش در پای دیابتی، طبقهبندی خطر و اقدام، نشانههایی که جلسه را متوقف میکنند، ارتباط با تیم درمان، مستندسازی.
دسترسی هنرجویان مطابق شرایط دوره فعال میشود.موارد مشابه؛ چه چیزهایی ممکن است با آن اشتباه شوند؟
- پدیکور معمولی: ارزیابیخطر ندارد و در دیابت میتواند نقطه شروع زخم باشد.
- مراقبت زخم: کار تیم پزشکی است و در جلسه پودولوژی انجام نمیشود.
- شارکو حاد: پای گرم و متورم بدون درد، که اغلب با سلولیت اشتباه میشود و فوریت دارد.
- بیماری شریان محیطی: کاهش خونرسانی که برنامه مراقبت را کاملاً تغییر میدهد.
چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
زخم فعال، عفونت و احتمال پای شارکوی حاد به ارزیابی سریع پزشک یا تیم پای دیابتی نیاز دارند. نشانههای خونرسانی ناکافی نیز باید پیش از هر مراقبت انتخابی بررسی پزشکی شوند. در دیابت، پزشک و تیم درمان صاحب تشخیص و برنامه پزشکیاند و مراقبت غیرپزشکی فقط در محدوده هماهنگشده و روی پوست سالم انجام میشود.
مراقبت خانگی
- هر روز کف و لای انگشتان را نگاه کنید؛ در صورت لزوم با آینه.
- پا را با آب ولرم بشویید و لای انگشتان را کاملاً خشک کنید.
- کرم مرطوبکننده روی کف و پاشنه، نه لای انگشتان.
- هرگز پابرهنه راه نروید، حتی در خانه.
- داخل کفش را پیش از پوشیدن با دست بررسی کنید.
- چسب میخچه، تیغ و ابزار برنده خانگی هرگز.
- کیسه آب گرم و بخاری نزدیک پا ممنوع؛ پای بیحس، سوختگی را حس نمیکند.
پیشگیری
- کنترل قند خون، که پایه هر پیشگیری دیگری است.
- ترک دخانیات، که مستقیم روی خونرسانی پا اثر دارد.
- کفش مناسب با فضای کافی و بدون درز داخلی.
- مراجعه منظم مطابق طبقه خطر، حتی وقتی هیچ دردی وجود ندارد.
- معاینه سالانه پا توسط تیم درمان.
پرسشهای پرتکرار
من دیابت دارم؛ آیا میتوانم پدیکور انجام دهم
ممکن است مراقبت غیرتهاجمی مناسب باشد، اما ابتدا باید خطر زخم، حس محافظتی، خونرسانی و وضعیت پوست بررسی شوند. زخم باز، عفونت، قرمزی تازه یا نشانههای خونرسانی ناکافی به ارزیابی پزشکی نیاز دارند. از برش، چسب میخچه و فرآورده اسیدی خودسرانه پرهیز کنید.
هر چند وقت باید پایم را کنترل کنم
پا را هر روز از نظر زخم، تاول، قرمزی و تغییر دما بررسی کنید. فاصله ارزیابی حرفهای به طبقه خطر، حس پا، خونرسانی و سابقه زخم یا قطع عضو بستگی دارد و باید با پزشک یا تیم پای دیابتی تعیین شود.
پینه پای من دردی ندارد؛ باید برداشته شود
بله، و درست به این دلیل که درد ندارد. در پای بیحس، پینه یک جسم سخت است که به بافت زیرین فشار میآورد و شما هشدار آن را دریافت نمیکنید. زخم پای دیابتی اغلب زیر همان پینه شروع میشود. پیرایش منظم و سطحی آن، یکی از مؤثرترین اقدامات پیشگیرانه است.
چرا نمیتوانم از چسب میخچه استفاده کنم
چون این چسبها اسید سالیسیلیک را روی پوست سالم اطراف هم میگذارند. در پایی که حس آن کم شده و خونرسانی آن ممکن است کاهش یافته باشد، نتیجه یک زخم شیمیایی است که شما دردش را حس نمیکنید و ممکن است روزها بعد آن را ببینید. این یکی از شایعترین شروعهای زخم پای دیابتی است.
پایم گرم و متورم شده ولی درد ندارد؛ مهم است
بله، و فوری است. پای گرم، متورم و قرمز بدون درد در فردی که نوروپاتی دارد، تا اثبات خلاف آن پای شارکو حاد در نظر گرفته میشود. این وضعیت با تصویربرداری تشخیص داده میشود و نیازمند تخلیه فوری بار از پا است. تأخیر چند هفتهای میتواند به تغییر شکل دائمی پا منجر شود. همان روز به پزشک مراجعه کنید.
منابع
- International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF) Guidelines, 2023
- NICE guideline NG19, Diabetic foot problems: prevention and management
- American Diabetes Association, Standards of Medical Care in Diabetes — Retinopathy, Neuropathy, and Foot Care