فرو رفتن ناخن به سمت ریشه (رترونیشیا)
رترونیشیا یعنی رانده شدن صفحه ناخن به سمت عقب و گیر کردن آن در چین پشتی، به طوری که ناخن جدید زیر ناخن قدیمی انباشته میشود. نشانهها توقف رشد ناخن، تورم و ترشح ریشه ناخن و درد است. درمان قطعی، برداشتن صفحه ناخن توسط پزشک است.
این عارضه در محدودهٔ کار پودولوژیست نیست. این صفحه توضیح میدهد و شما را به پزشک ارجاع میدهد.
این صفحه آموزشی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمیگیرد.
رترونیشیا حالتی است که صفحه ناخن به جای رشد به جلو، به سمت عقب و داخل چین پشتی رانده میشود. ناخن جدید زیر ناخن قدیمی میماند و صفحات روی هم انباشته میشوند؛ نتیجه، توقف رشد ناخن، تورم و ترشح چین پشتی و درد است. این وضعیت اغلب به اشتباه التهاب مزمن اطراف ناخن تشخیص داده میشود و درمان قطعی آن، برداشتن صفحه ناخن توسط پزشک است.
رترونیشیا چیست
معمولاً ناخن با فشار ماتریکس به سمت جلو رانده میشود. در رترونیشیا این جهت مختل میشود. اغلب پس از یک ضربه، پیوند صفحه ناخن با بستر قطع میشود و صفحه کمی به عقب سُر میخورد و لبه پشتی آن در چین پشتی گیر میکند. ماتریکس همچنان کار میکند و ناخن جدیدی میسازد، اما ناخن قدیمی سر راه است. ناخن جدید زیر آن گیر میافتد و به آن فشار میآورد. با گذشت زمان دو، سه یا حتی چند صفحه روی هم انباشته میشوند. لبه پشتی این صفحات مانند یک جسم خارجی، چین پشتی ناخن را از داخل تحریک میکند و التهاب مزمن، تورم و ترشح ایجاد میشود.
نشانهها
- توقف رشد ناخن؛ مراجع میگوید ماه هاست این ناخن را کوتاه نکرده است. این کلیدی ترین نشانه است.
- تورم، قرمزی و حساسیت چین پشتی ناخن، درست بالای ریشه.
- ترشح مزمن و گاهی چرک مانند از زیر چین پشتی که با آنتی بیوتیک بهبود موقت پیدا میکند و برمی گردد.
- زرد یا کدر شدن بخش نزدیک ریشه صفحه ناخن.
- برجستگی و بالا آمدن قابل لمس صفحه در ناحیه ریشه.
- درد، به ویژه هنگام فشار کفش روی روی انگشت.
- گاهی بافت گرانوله در لبه چین پشتی.
- تقریباً همیشه در شست پا، اغلب یک طرفه، و بیشتر در بزرگسالان جوان و زنان گزارش شده است.
علتها و زمینهها
- ضربه، از جمله ضربههای تکراری ورزشی مانند دویدن، فوتبال و ورزشهای راکتی.
- کفش تنگ یا کوتاه که به روی ناخن فشار میآورد.
- کشیده شدن یا ضربه به ناخن که پیوند آن با بستر را قطع کرده است.
- سابقه ناخن فرورفته یا جراحی قبلی ناخن در همان انگشت.
- التهاب مزمن قبلی چین پشتی.
- در برخی گزارشها، ارتباط با بارداری و با برخی داروها مطرح شده است؛ این ارتباطها قطعی نیستند.
- میتواند چند انگشت را درگیر کند، هرچند شکل تک انگشتی شایع تر است.
تشخیص و درمان
تشخیص عمدتاً بالینی است و بر پایه سه یافته گذاشته میشود: توقف رشد ناخن، التهاب چین پشتی، و بالا آمدن ناحیه ریشه ناخن. سونوگرافی با فرکانس بالا میتواند روی هم افتادن صفحات را نشان دهد و در موارد مشکوک به کار میرود. درمان قطعی، برداشتن صفحه ناخن است؛ با خارج شدن صفحات انباشته، جسم خارجی حذف میشود، التهاب معمولاً به سرعت فروکش میکند و ناخن جدید طبیعی رشد میکند. نتایج این کار در مطالعات منتشرشده خوب گزارش شده است. در موارد بسیار زودرس، روشهای محافظه کارانه مانند چسب زدن برای کاهش فشار، کاهش ضربه و در برخی موارد تزریق موضعی توسط پزشک امتحان شدهاند، اما شواهد آنها محدودتر است. همه این تصمیمها پزشکی هستند.
نقش پودولوژیست
برداشتن صفحه ناخن یک عمل پزشکی است و در مرکز پودولوژی انجام نمیشود. مهم ترین کاری که از پودولوژیست برمی آید، شناختن این وضعیت است. بسیاری از مراجعان ماهها با تشخیص عفونت اطراف ناخن یا ناخن فرورفته درمان شدهاند و کسی نپرسیده که آیا ناخن رشد میکند یا نه. تشخیص درست و ارجاع صریح، ماهها درمان بی نتیجه را کوتاه میکند. پس از برداشتن ناخن توسط پزشک، پودولوژیست میتواند رشد مجدد را پایش کند، از فرو رفتن ناخن جدید در گوشهها جلوگیری کند، فشار کفش را اصلاح کند و از عود پیشگیری کند.
نشانههای هشدار — همین امروز به پزشک مراجعه کنید
- توقف رشد ناخن به مدت چند ماه.
- ترشح مزمن از چین پشتی که با هر دوره آنتی بیوتیک موقتاً بهتر و دوباره بدتر میشود.
- بافت گرانوله در لبه چین پشتی.
- تب، قرمزی گسترده یا خط قرمز به سمت مچ و ساق.
- بیمار دیابتی، پیوندی یا با نقص ایمنی با ترشح از چین پشتی.
- درد شبانه شدید.
- ضایعهای که با وجود برداشتن ناخن هم بهبود نمییابد؛ در این حالت تشخیص باید بازبینی شود.
تشخیص افتراقی — با چه چیزی اشتباه میشود
- پارونیشیای مزمن: شایع ترین تشخیص اشتباه. در پارونیشیا ناخن رشد میکند و کوتیکول از بین رفته است؛ در رترونیشیا رشد متوقف شده و ناحیه ریشه بالا آمده است.
- ناخن فرورفته کناری: مشکل در شیار کناری است نه در چین پشتی، و رشد ناخن ادامه دارد.
- اونیکومادزیس: جدایی از قاعده و ریزش صفحه، اما بدون انباشت صفحات و بدون التهاب مزمن چین پشتی؛ این دو در یک طیف قرار میگیرند.
- زگیل اطراف ناخن: ضایعه گوشتی با نقاط سیاه ریز؛ ویروسی است و در این مرکز درمان نمیشود.
- تومورهای چین پشتی و کیست میکسوئید: تورم موضعی بدون توقف رشد و بدون انباشت صفحات.
- ملانوم آملانوتیک: بافت گوشتی مقاوم و زخم بهبودنیافته در چین ناخن که به هیچ درمانی پاسخ نمیدهد؛ باید در ذهن بماند.
ارجاع — به چه کسی و چرا
رترونیشیا با برداشتن صفحه ناخن درمان میشود و این کار توسط پزشک، معمولاً متخصص پوست یا جراح، و با بی حسی موضعی انجام میشود. با خارج شدن صفحات انباشته، عامل تحریک برداشته میشود و التهاب معمولاً به سرعت فروکش میکند و ناخن جدید طبیعی رشد میکند. ارجاع باید صریح باشد و در آن به سه یافته توقف رشد، التهاب چین پشتی و بالا آمدن ناحیه ریشه اشاره شود، چون این وضعیت به دفعات به جای پارونیشیای مزمن درمان شده و ماهها وقت بیمار تلف شده است. پودولوژیست پیش از ارجاع فقط فشار را کم میکند و پس از درمان، رشد مجدد را پایش میکند و از عود و از فرو رفتن ناخن جدید پیشگیری میکند.
مراقبت خانگی
- تا زمان ویزیت پزشک، کفش با ارتفاع کافی و در صورت امکان کفش باز بپوشید.
- به ناحیه ریشه ناخن فشار نیاورید و آن را فشار ندهید تا ترشح خارج شود.
- انگشت را تمیز و خشک نگه دارید و پانسمان ساده بگذارید.
- ناخن را نکشید و سعی نکنید آن را بلند کنید.
- ورزشهای پرضربه را تا زمان درمان کنار بگذارید.
- اگر برای این انگشت قبلاً چند دوره آنتی بیوتیک گرفتهاید، این را حتماً به پزشک بگویید؛ همین سابقه، سرنخ تشخیص است.
- اگر تب کردید یا قرمزی به سمت مچ پیش رفت، همان روز به اورژانس مراجعه کنید.
پیشگیری
- کفش با طول و ارتفاع کافی در ناحیه انگشتان، به ویژه در دویدن و ورزشهای پرضربه.
- پیشگیری از ضربه مکرر به روی ناخن شست.
- مدیریت به موقع ناخن فرورفته و التهاب مزمن اطراف ناخن.
- پایش رشد ناخن پس از هر ضربه یا جراحی ناخن.
- پس از درمان، بازبینی دورهای تا رشد کامل صفحه جدید.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 5 قسمت است: سه پرسش تشخیصی، آنچه انجام میدهید و آنچه انجام نمیدهید، مراقبت پس از برداشتن ناخن توسط پزشک، بیمار دیابتی یا تحت درمان ضدانعقاد، نقطه توقف.
برای دانشآموختگان دوره رایگان است.پرسشهای پرتکرار
رترونیشیا چیست؟
حالتی که صفحه ناخن به جای رشد به جلو، به سمت عقب رانده میشود و در چین پشتی گیر میکند. ناخن جدید زیر ناخن قدیمی میماند و صفحات روی هم انباشته میشوند. نتیجه، توقف رشد ناخن، تورم و ترشح ریشه ناخن و درد است. تقریباً همیشه در شست پا رخ میدهد.
چرا ناخن شستم رشد نمیکند و بالای آن ورم دارد؟
این ترکیب، یعنی توقف رشد همراه با تورم چین پشتی، مشخصه رترونیشیاست. اگر چند دوره آنتی بیوتیک گرفتهاید و هر بار علائم برگشته، احتمال آن بیشتر میشود. باید نزد پزشک بروید؛ درمان قطعی برداشتن صفحه ناخن است و پس از آن ناخن جدید طبیعی رشد میکند.
فرق رترونیشیا با عفونت مزمن کنار ناخن چیست؟
مهم ترین تفاوت، رشد ناخن است. در پارونیشیای مزمن ناخن رشد میکند و کوتیکول از بین رفته است. در رترونیشیا ناخن ماه هاست رشد نکرده و ناحیه ریشه بالا آمده است. همچنین در رترونیشیا علائم با آنتی بیوتیک موقتاً بهتر میشوند و دوباره برمی گردند، چون علت یک عفونت نیست.
بعد از برداشتن ناخن، ناخن جدید طبیعی رشد میکند؟
در بیشتر گزارشهای منتشرشده بله. با برداشته شدن صفحات انباشته، عامل تحریک حذف میشود و التهاب معمولاً به سرعت فروکش میکند. ناخن جدید در ناخن شست پا در حدود ۹ تا ۱۸ ماه کامل میشود. در این دوره باید مراقب فرو رفتن ناخن جدید در گوشهها بود و کفش را اصلاح کرد.
- تاریخ انتشار
- آخرین بهروزرسانی
- آخرین بازنگری
- — مهشید حسینی
منابع
- de Berker DA, Richert B, Duteille F, Denis P, Wolff-Quenot MJ, Baran R. Retronychia: proximal ingrowing of the nail plate. J Am Acad Dermatol. 2008;58(6):978-983.
- Braswell MA, Daniel CR 3rd, Brodell RT. Beau lines, onychomadesis, and retronychia: A unifying hypothesis. J Am Acad Dermatol. 2015;73(5):849-855.
- Gerard E, Prevezas C, Doutre MS, Beylot-Barry M, Cogrel O. Analysis of 44 cases of retronychia. (مجموعه موارد رترونیشیا؛ عنوان و ارجاع دقیق پیش از انتشار بازبینی شود.)
- Wortsman X, Calderon P, Baran R. Finger retronychias detected early by 3D ultrasound examination. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(2):254-256.
- Piraccini BM, Richert B, de Berker DA, et al. Retronychia in children, adolescents, and young adults: a case series. J Am Acad Dermatol. 2014;70(2):388-390.