میخچه زیر ناخن به تجمع موضعی کراتین میان صفحه و بستر ناخن گفته میشود و ممکن است با فشار روی ناخن دردناک باشد. قارچ، زائده استخوانی و بعضی ضایعات دیگر میتوانند ظاهر مشابهی داشته باشند؛ بنابراین درد مداوم، توده، زخم یا تغییر شکل یک ناخن نیازمند ارزیابی پزشک است.
نشانههای هشدار؛ مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید
- توده سفت زیر ناخن که با برداشتن کراتین برطرف نمیشود: رادیوگرافی و ارجاع.
- درد شدید و نامتناسب، به ویژه با حساسیت به سرما: ارجاع، احتمال تومور گلوموس.
- بافت گوشتی، خونریزی خودبهخودی یا ترشح زیر ناخن: امروز.
- هر نوار رنگی یا رنگدانه زیر یا اطراف ناخن: بدون هیچ مداخلهای، ارجاع به متخصص پوست.
- ضایعه تک ناخنی که با درمان قارچ یا با مراقبت مکانیکی درست ماهها پاسخ نداده است: بازبینی تشخیص و نمونهبرداری.
- بلند شدن پیشرونده صفحه ناخن بدون توضیح مکانیکی: ارجاع.
- میخچه زیر ناخن در پای دیابتی یا ایسکمیک: کار فقط با هماهنگی پزشک.
چرا ایجاد میشود
فضای میان صفحه ناخن و بستر آن بسیار باریک است. اگر در این فضا فشار مکرر وارد شود، بستر ناخن با تولید بیشتر کراتین پاسخ میدهد و تودهای متراکم شکل میگیرد. این توده، صفحه ناخن را از بستر بلند میکند و همان بلند شدن، فشار را بیشتر میکند. علتهای شایع: کفش کوتاه یا نوک تنگ که در هر قدم به نوک ناخن ضربه میزند، ورزشهایی با ترمز و توقف مکرر، انگشت چکشی که نوک آن به کف کفش میخورد، ضربههای قدیمی، ناخن دیستروفیک و ضخیم شده، و ناهمواری بستر پس از آسیب. درد آن مشخص است: با فشار روی صفحه ناخن، به ویژه از بالا، بازتولید میشود و مراجع اغلب میگوید در کفش بسته درد دارد و با پای برهنه ندارد.
تشخیص افتراقی: بخشی که نباید رد شود
| زائده استخوانی زیر ناخن | رشد یک برجستگی استخوانی از بند انتهایی انگشت که ناخن را از زیر بلند میکند. اغلب در شست و در نوجوانان و جوانان. درد پایدار، توده سفت غیرقابل جابهجایی و بلند شدن ناخن. با رادیوگرافی تشخیص داده میشود و درمان آن جراحی است. هر توده سفت زیر ناخن که با برداشتن کراتین برطرف نمیشود، باید رادیوگرافی شود. |
|---|---|
| قارچ ناخن | ضخیم شدن بستر و صفحه با پودر شدن و تغییر رنگ، معمولاً پیشرونده و اغلب چند ناخن. تشخیص با آزمایش است، نه با ظاهر. |
| زگیل زیر ناخن | بافت زگیلی که خطوط پوستی را قطع میکند، اغلب در لبه آزاد و زیر آن؛ میتواند صفحه را بالا بزند. عفونت ویروسی و ارجاع دارد. |
| تومور گلوموس | درد بسیار شدید و نامتناسب، حساسیت به سرما و به کوچکترین فشار، گاهی لکه آبی زیر ناخن. نادر اما بسیار شاخص. ارجاع دارد. |
| خونمردگی زیر ناخن | لکهای که با رشد ناخن به جلو حرکت میکند. اگر حرکت نکرد، تشخیص باید بازبینی شود. |
| ملانوم بدون رنگ و کارسینوم سلول سنگفرشی | هر ضخیمشدگی یا بافت گوشتی زیر ناخن که به مراقبت درست پاسخ نمیدهد، رشد میکند یا خونریزی دارد، باید نمونهبرداری شود. این تشخیصها بارها بهعنوان قارچ یا میخچه درمان شدهاند. |
مدیریت
- کاهش ضخامت صفحه ناخن با فرز، تا دسترسی به ناحیه و کاهش فشار ممکن شود.
- برداشتن کنترلشده کراتین متراکم از زیر لبه آزاد، با ابزار مناسب و بدون آسیب به بستر.
- برداشتن فشار: کفش با طول و ارتفاع کافی، و در انگشت چکشی، ارتز بالابرنده.
- بررسی و اصلاح شکل و طول ناخن؛ ناخن بلند یا کوتاهتر از حد، هر دو مشکل میسازند.
- پیگیری منظم؛ این ضایعه با یک جلسه برطرف نمیشود و مدیریت آن دورهای است.
- اگر پس از برداشتن کراتین، توده سفت باقی ماند یا درد ادامه یافت، رادیوگرافی و ارجاع لازم است.
- هیچ فرآورده اسیدی زیر ناخن استفاده نمیشود.
- برداشتن صفحه ناخن یک اقدام پزشکی است و در محدوده مراقبت غیرپزشکی قرار ندارد.
نقش پودولوژیست
مدیریت مکانیکی میخچه زیر ناخن در حوزه پودولوژی است: نازک کردن کنترلشده صفحه، برداشتن آتروماتیک کراتین، اصلاح شکل و طول ناخن، توصیه کفش و ارتز، و پیگیری. اما در این مدخل، تشخیص افتراقی از خود مداخله مهمتر است. توده سفت غیرقابل برداشت، درد نامتناسب، رشد پیشرونده، بافت گوشتی، خونریزی و هر رنگدانه، همگی مسیر را از مرکز به پزشک میبرند. برداشتن صفحه ناخن، نمونهبرداری و درمان دارویی در حوزه پزشک است. در پای دیابتی و ایسکمیک، کار زیر ناخن با محافظهکاری کامل و در هماهنگی با پزشک انجام میشود، چون هر آسیب به بستر در آن پا معنای دیگری دارد.
موارد مشابه؛ چه چیزهایی ممکن است با آن اشتباه شوند؟
- زائده استخوانی زیر ناخن: توده سفت و ثابت که با برداشتن کراتین برطرف نمیشود؛ اغلب در شست و در سنین جوانی. رادیوگرافی تشخیصی است و درمان جراحی.
- قارچ ناخن: ضخیم شدن پودری و تغییر رنگ، اغلب چند ناخن؛ تشخیص با آزمایش.
- زگیل زیر ناخن یا اطراف آن: قطع شدن خطوط پوستی و بافت زگیلی.
- تومور گلوموس: درد شدید و نامتناسب، حساسیت به سرما و فشار نقطهای؛ نادر و بسیار شاخص.
- خونمردگی زیر ناخن: با رشد ناخن جابهجا میشود؛ اگر نشد، بازبینی لازم است.
- ناخن فرورفته و التهاب کنار ناخن: درد در لبههای کناری، نه در مرکز زیر صفحه.
- کیست موکوئید یا سایر تودههای خوشخیم اطراف ناخن.
- ملانوم بدون رنگ و کارسینوم سلول سنگفرشی زیر ناخن: هر ضایعه تک ناخنی مقاوم که به درمان درست پاسخ نمیدهد.
چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
مدیریت مکانیکی میخچه زیر ناخن در حوزه پودولوژی است، اما آستانه ارجاع در این ناحیه پایین است. توده سفتی که با برداشتن کراتین برطرف نمیشود باید با رادیوگرافی بررسی شود؛ زائده استخوانی زیر ناخن یک تشخیص شناخته شده است و درمان آن جراحی است. درد شدید و نامتناسب همراه با حساسیت به سرما، تومور گلوموس را مطرح میکند و ارجاع دارد. هر بافت گوشتی، خونریزی خودبهخودی، رنگدانه یا ضایعه تک ناخنی مقاوم باید نزد متخصص پوست برود و در صورت لزوم نمونهبرداری شود؛ ملانوم بدون رنگ و کارسینوم سلول سنگفرشی هر دو در این ناحیه با تأخیر تشخیص داده شدهاند. برداشتن صفحه ناخن، تجویز دارو و نمونهبرداری کار پزشک است. در پای دیابتی و ایسکمیک، هر مداخله زیر ناخن با هماهنگی پزشک معالج انجام میشود.
مراقبت خانگی
- کفش با طول و ارتفاع کافی؛ کفش کوتاه، مستقیمترین علت این ضایعه است.
- در ورزش، کفش نیم شماره بزرگتر و بستن درست بندها تا پا در کفش به جلو سر نخورد.
- ناخن را صاف و در طول مناسب نگه دارید؛ نه بلند که به کفش بخورد و نه کوتاهتر از نوک انگشت.
- خودتان زیر ناخن را با هیچ وسیله نوک تیزی تمیز نکنید.
- ارتز تجویزشده را مرتب استفاده کنید.
- هر تغییر رنگ، بافت گوشتی، خونریزی یا درد جدید را گزارش کنید.
- بازبینی دورهای را رعایت کنید؛ این ضایعه مدیریت دورهای میخواهد.
پیشگیری
- کفش با طول و ارتفاع کافی، به ویژه در ورزش.
- اصلاح انگشت چکشی و چنگالی با ارتز، در صورت امکان.
- پیرایش منظم و درست ناخن.
- کاهش ضخامت ناخنهای ضخیم پیش از آنکه فشار داخل کفش ایجاد کنند.
- بازرسی دورهای بستر ناخن، به ویژه در ناخنهای آسیب دیده قدیمی.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 3 قسمت است: پروتکل، بیمار دیابتی یا تحت درمان ضدانعقاد، نقطه توقف.
دسترسی هنرجویان مطابق شرایط دوره فعال میشود.پرسشهای پرتکرار
زیر ناخن پام سفت شده و درد میکند، چیست؟
یکی از احتمالاًت، میخچه زیر ناخن است؛ تجمع متراکم کراتین میان صفحه و بستر که با فشار روی ناخن درد میدهد و در کفش بسته بدتر است. اما تشخیصهای دیگری هم هست که باید رد شوند، از جمله زائده استخوانی زیر ناخن، تومور گلوموس و در موارد نادر بدخیمی. تودهای که با برداشتن کراتین برطرف نمیشود، رادیوگرافی میخواهد.
میخچه زیر ناخن با قارچ ناخن فرق دارد؟
بله. میخچه زیر ناخن معمولاً یک ناخن را میگیرد، درد آن با فشار روی صفحه بازتولید میشود و اغلب سابقه کفش کوتاه یا ضربه دارد. قارچ معمولاً پیشرونده است، چند ناخن را میگیرد و با پودری شدن و تغییر رنگ همراه است. تشخیص قارچ فقط با آزمایش قطعی میشود، نه با ظاهر.
میخچه زیر ناخن را میشود برداشت؟
بله، با نازک کردن کنترلشده صفحه ناخن و برداشتن آتروماتیک کراتین توسط فرد آموزش دیده، همراه با اصلاح کفش و در صورت لزوم ارتز. اما این ضایعه با یک جلسه تمام نمیشود و مدیریت آن دورهای است. اگر پس از برداشتن کراتین توده سفتی باقی ماند، باید رادیوگرافی شود.
درد زیر ناخن که با سرما بدتر میشود یعنی چه؟
این توصیف، تومور گلوموس را مطرح میکند؛ یک ضایعه خوشخیم اما بسیار دردناک که با کوچکترین فشار و با سرما درد شدید میدهد و گاهی لکه آبی زیر ناخن دارد. نادر است اما تصویر آن بسیار شاخص. این مورد ارجاع پزشکی دارد و با مداخله مکانیکی برطرف نمیشود.
منابع
- de Berker DAR, Baran R. Disorders of the nails. In: Rook's Textbook of Dermatology. 9th ed. Wiley-Blackwell; 2016.
- DaCambra MP, Gupta SK, Ferri-de-Barros F. Subungual exostosis of the toes: a systematic review. Clin Orthop Relat Res. 2014;472(4):1251-1259.
- Lee SH, Roh MR, Chung KY. Subungual glomus tumors: clinical manifestations and outcome of surgical treatment. J Dermatol. 2015;42(11):1071-1075.
- Bristow I, de Berker DA, Acland KM, Turner RJ, Bowling J. Clinical guidelines for the recognition of melanoma of the foot and nail unit. J Foot Ankle Res. 2010;3:25.
- Richert B, Caucanas M, Andre J. Diagnosis using nail matrix. Dermatol Clin. 2015;33(2):243-255.