رویهمافتادن یا چرخش انگشتان میتواند فشار میان انگشتها و تماس با کفش را بیشتر کند و به میخچه، پینه یا تغییر ناخن بینجامد. جداکننده مناسب و کفش جادار ممکن است فشار را کاهش دهند، اما ابزار نامناسب خود میتواند آسیبزا باشد. درد و تغییر شکل سفت نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.
نشانههای هشدار؛ مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید
- زخم یا ترشح در فضای بین انگشتان، به ویژه در دیابت.
- بوی بد یا سیاه شدن پوست بین انگشتان.
- شروع ناگهانی سوار شدن انگشت دوم در بزرگسال.
- انگشت سرد، بیحس یا کبود.
- قرمزی گسترشیابنده یا تب.
- تغییر شکل پیشرونده چند انگشت با تورم مفاصل.
انواعی که واقعا در مرکز دیده میشوند
| انگشت پنجم سوار بر چهارم | شکل مادرزادی و اغلب دوطرفه و خانوادگی. انگشت کوچک به سمت بالا و داخل چرخیده و روی انگشت چهارم مینشیند. شایعترین موردی که با شکایت میخچه مراجعه میکند. |
|---|---|
| انگشت پیچ خورده | بیشتر در انگشت سوم، چهارم یا پنجم. انگشت خم و چرخیده زیر انگشت کناری میرود. در کودکان شایع است و بخشی از موارد با رشد بهتر میشود. |
| سوار شدن انگشت دوم روی شست در بزرگسال | الگوی اکتسابی. اغلب همراه با شست کج یا با آسیب صفحه کف مفصل پایه انگشت دوم. شروع تازه آن در بزرگسال ارجاع میخواهد. |
| چرخش خود شست | در شست کج، انگشت شست حول محور خود میچرخد و صفحه ناخن دیگر رو به بالا نیست. این چرخش، مستقیمترین علت ناخن فرورفته لبه داخلی است. |
چرا ناخن هم درگیر میشود
چرخش انگشت میتواند جهت تماس ناخن با زمین، کفش یا انگشت کناری را تغییر دهد و به ضخیمشدن، فشار روی شیار کناری یا افزایش انحنای صفحه کمک کند. به همین دلیل ارزیابی نباید فقط به ظاهر ناخن محدود شود؛ شکل انگشت و عامل فشار نیز باید در برنامه مراقبت در نظر گرفته شوند.
نقشه ضایعات پوستی
- میخچه سخت روی سطح پشتی انگشت سوار شده، در محل سایش به سقف کفش.
- میخچه نرم و سفید در فضای بینانگشتی، بیشتر در فضای بین انگشت چهارم و پنجم. این ضایعه در فضای مرطوب و در محل تماس دو استخوان ساخته میشود.
- میخچه در نوک انگشتی که زیر همسایه رفته است.
- پینه در لبه بیرونی پا، اگر انگشت پنجم بار را از پهلو بگیرد.
- میخچه زیر ناخن انگشتی که از پهلو بار میگیرد.
- شکاف و خیسخوردگی پوست بین انگشتان، که در ادامه میتواند به عفونت قارچی یا زخم منجر شود.
چرا اتفاق میافتد
- زمینه مادرزادی و خانوادگی، به ویژه در انگشت پنجم سوار بر چهارم.
- کفش کوتاه یا نوک باریک که فضای انگشتان را میگیرد؛ در انگشتی که جا ندارد، چرخش راه فرار است.
- شست کج که انگشت دوم را از جای خود بیرون میراند.
- انگشت چکشی و چنگالی که به همسایه فشار میآورند.
- آسیب یا کشیدگی صفحه کف مفصل پایه انگشت، به ویژه انگشت دوم در بزرگسالان.
- آرتریت روماتوئید و بیماریهای التهابی مفصل.
- سابقه ضربه یا شکستگی قدیمی انگشت.
چه چیزی کمک میکند و چه چیزی نمیکند
باید صریح بود. در بزرگسالی که انگشتش سالها سوار بوده و مفصل سفت شده، هیچ جداکننده، چسب یا اسپلینتی آن را به جای خود برنمی گرداند. کاری که این وسایل انجام میدهند و انجام آن ارزش زیادی دارد، این است: دو سطح تماس را از هم جدا میکنند، فضای بینانگشتی را خشک نگه میدارند، فشار را پخش میکنند و بازگشت میخچه را بهطور محسوس کند میکنند. در کودکان قضیه فرق میکند؛ بخشی از موارد انگشت پیچ خورده با رشد بهتر میشود و در بعضی موارد، پزشک ممکن است چسب کشی یا برنامهای را توصیه کند. اصلاح واقعی شکل، در همه سنین کار جراح است: آزادسازی بافت نرم، بریدن تاندون، جوش دادن مفصل یا در موارد شدید چسباندن انگشت به همسایه. تصمیم درباره اینکه چه کسی و چه زمانی کاندید این کارها است، با پزشک است.
موارد مشابه؛ چه چیزهایی ممکن است با آن اشتباه شوند؟
- انگشت چکشی و چنگالی: مشکل خم شدن در صفحه عمودی است، نه سوار شدن و چرخش. این دو اغلب با هماند.
- میخچه نرم بینانگشتی به تنهایی، بدون هیچ چرخش، از کفش تنگ.
- عفونت قارچی بین انگشتان: خیسخوردگی، خارش و پوستهریزی سفید، بدون هسته متراکم میخچه.
- آسیب صفحه کف مفصل انگشت دوم: تورم کف مفصل و انحراف تدریجی، در بزرگسالان.
- آرتریت روماتوئید: تغییر شکل چند انگشت با تورم و درگیری دستها.
- انگشت اضافی یا ناهنجاری مادرزادی دیگر: از بدو تولد و با ساختار متفاوت.
- سندرمهای شلی مفصلی: انگشتان بیش از حد متحرک با تغییر شکلهای متعدد.
چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
اصلاح شکل انگشت سوار شده یا چرخیده کار جراح ارتوپد یا جراح پا است و بسته به مورد میتواند شامل آزادسازی بافت نرم، بریدن یا انتقال تاندون، جوش دادن مفصل یا در موارد شدید چسباندن انگشت به همسایه باشد. شروع تازه سوار شدن انگشت دوم در بزرگسال باید از نظر آسیب صفحه کف مفصل ارزیابی شود. در کودکان، تصمیم درباره پیگیری یا مداخله با پزشک کودکان یا ارتوپد کودکان است. تغییر شکل چند انگشت همراه با تورم مفاصل به روماتولوژی ارجاع میشود و هر زخم بینانگشتی در دیابت، به تیم پای دیابتی. پودولوژیست میخچهها را کاهش میدهد، جداکننده و محافظ سیلیکونی میسازد، ناخن انگشت چرخیده را مدیریت میکند و کفش را اصلاح میکند، اما جراحی و تجویز وسیله پزشکی انجام نمیدهد.
مراقبت خانگی
- فضای بین انگشتان را پس از حمام کاملاً خشک کنید؛ رطوبت، میخچه نرم و عفونت قارچی میسازد.
- کفش با پهنا و عمق کافی؛ انگشت کوچک، پرفشارترین انگشت در کفش نوک باریک است.
- اگر جداکننده سیلیکونی دارید، برنامه ساعتی را رعایت کنید و پوست زیر آن را روزانه نگاه کنید.
- جداکننده را بشویید و خشک کنید و آن را روی پوست خیس نگذارید.
- ناخن انگشت چرخیده را صاف کوتاه کنید و گوشهها را نبرید.
- چسب یا پنبه لای انگشتان نگذارید؛ پنبه رطوبت را حبس میکند و ضایعه را بدتر میکند.
- اگر دیابت دارید، هر روز فضای بین انگشتان را با آینه بررسی کنید.
پیشگیری
- برای کودکان، کفش با پهنا و عمق کافی و بررسی دورهای اندازه پا.
- کفش نوک باریک و کوتاه را برای ساعات طولانی نپوشید.
- شست کج و انگشت چکشی را زود مدیریت کنید، چون همسایهها را از جای خود بیرون میرانند.
- میخچه نرم بینانگشتی را زود کاهش دهید، پیش از آنکه عمیق شود.
- فضاهای بینانگشتی را خشک نگه دارید و از جوراب نخی جاذب استفاده کنید.
- ناخن انگشتان کوچک را منظم کوتاه کنید تا فشار جانبی آنها زیاد نشود.
این بخش برای اعضا نوشته شده و شامل 4 قسمت است: ارزیابی، ساخت و تطبیق جداکننده، ناخن انگشت چرخیده، نقطه توقف.
دسترسی هنرجویان مطابق شرایط دوره فعال میشود.پرسشهای پرتکرار
انگشت کوچک پایم روی انگشت کناری افتاده، درست میشود؟
در بزرگسال، وقتی مفصل سفت شده باشد، هیچ جداکننده یا چسبی آن را به جای خود برنمی گرداند. اما جداکننده سیلیکونی و کفش پهنتر، دو سطح تماس را از هم جدا میکنند، فضا را خشک نگه میدارند و بازگشت میخچه را بهطور محسوس کند میکنند. اصلاح واقعی شکل، فقط با جراحی ممکن است.
چرا ناخن انگشتی که چرخیده ضخیم و کج شده؟
چون آن ناخن دیگر بار را از نوک نمیگیرد، بلکه از پهلو میگیرد. فشار مکرر از یک طرف، صفحه را ضخیم و کدر میکند، انحنای عرضی را زیاد میکند و لبهای که بار میگیرد را به شیار کناری میفشارد. نتیجه میتواند ناخن ضخیم، انبری یا فرورفته باشد. تا وقتی چرخش دیده نشود، مشکل ناخن برمیگردد.
میخچه بین انگشتان پا چرا مدام برمیگردد؟
چون دو استخوان از دو انگشت در آن نقطه به هم فشار میآورند و رطوبت فضا، ضایعه را نرم و عمیق نگه میدارد. کاهش میخچه بدون جدا کردن دو سطح و بدون خشک نگه داشتن فضا، فقط چند هفته دوام میآورد. جداکننده سیلیکونی و کفش پهنتر، دو جزء اصلی مدیریت آن هستند.
انگشت پیچ خورده کودکم را باید عمل کرد؟
در بیشتر کودکان نه. بخشی از موارد انگشت پیچ خورده با رشد بهتر میشود و اگر کودک درد ندارد، پوستش سالم است و کفش مناسب میپوشد، معمولاً پیگیری کافی است. اگر درد، زخم یا اختلال در راه رفتن وجود دارد، پزشک کودکان یا ارتوپد کودکان باید تصمیم بگیرد.
منابع
- Malhotra K, Davda K, Singh D. The pathology and management of lesser toe deformities. EFORT Open Rev. 2016;1(11):409-419.
- Lapidus PW. Transplantation of the extensor tendon for correction of the overlapping fifth toe. J Bone Joint Surg. 1942;24(3):555-559.
- Turhan E, Doral MN. Congenital overriding fifth toe: current concepts. Acta Orthop Traumatol Turc. 2010;44(5):353-357.
- Coughlin MJ. Lesser toe abnormalities. J Bone Joint Surg Am. 2002;84(8):1446-1469.
- Bus SA, Armstrong DG, Crews RT, et al. Guidelines on offloading foot ulcers in persons with diabetes (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2024;40(3):e3647.